Vidimus van het stadsrecht van Gouda (1335)

Home / Bronnen / Vidimus van het stadsrecht van Gouda (1335)    |    Terug
Vidimus van het stadsrecht van Gouda (1335)
   
   
 
 
 
 
 
Transcriptie
1 Wi Jhan, bi der ghenade Gods biscop t’Utrecht, maken cont alle luden die jeghenwoordich sijn of toecomen sullen, dat wi hebben ghesien ene hantfeste, beseghelt 2 met des graven Florens seghele, daer God de siele of hebben moete, ghans ende gave, wel sprekende, niet ofghedaen, noch toeghedaen, onghevlect, niet gecancelliert, 3 sprekende van woorde te woorde alze hijr naevolghet bescreven. Wi Florens, grave van Holland ende van Zeland, maken cont alle den ghenen die dese hantfeste 4 sullen sien of horen lesen, dat wi mit onsen vryen wille ende bi rade onser manne, ghegheven hebben enen edelen man, haren Nyclaes van Caetse, ridder, om son 5 derlanghen ghetrouwen dienst, dien hi ons ghedaen heeft ende noch doen mach, dese vryeit toter Goude van vierdehalf hondert gherden lang, van der halver Ysel 6 opwaert te Broeke waert, ende vierdehalf hondert gherden breed. Also dat alle die ghene de binnen deser vrieyt woenaftig sijn ende porters sijn, tollen vry varen 7 sellen voer alle onse tollen, doer alle onse land, mit horen eyghene scepen, ende mit horen eyghene goede. Voert so heb wi ghegheven alle dien ghenen de binnen de 8 ser vrieyt ter Goude wonaftig sijn ende poerters sijn, waert dat si enen man sloeghen binnen hore vrieyt, ende si borghen setten mochten voer tien pont Hol 9 lantsche, of dat hoer goet tien pont Hollantsche wardich ware, dat men se tot en ghenen rechte houden en mach, also langhe als de man den adem binnen heeft. 10 Voert so heb wi hem ghegheven, dat men se buten horen vrieyt niet winnen en mach om enigherhande borchtocht te doene van doetslaghe of van leemte 11 die ghesciet buten hore vrieyt. Voert so heb wi desen voerseyden poerters van der [Goude] ghegheven alle dat selve recht dat die poerters van Leyden 12 hebben, ende daer bi so waneer dat die scepene van der Goude beladen sijn mit or[..] ende mit vonnesse, dat si hoer recht halen sellen ende ver 13 zoeken an de scepene van Leyden, ende al sulc rechte alse hem die scepene van Leyden wisen, daer mede sellen si volstaen. Voert so sel ons die poerte van 14 der Goude dienen in onser rechter herevaert mit vijf manne op horen cost. Ende om dat wi willen dat dese vrieyt dien poerters van der Goude 15 ewelike vast ende ghestade blive ende onverbroken van ons ende onsen nacomelinghen , so heb wi hem dese opene hantveste hijr op ghegheven, beseghelt 16 mit onsen seghel. Dit ghesciede int jaer ons Heren dusent tvehondert ende tve ende tseventich, des dinxedaghes na sinte Margrieten daghe. 17 Ende om dat wi, Jhan, bi der ghenade Gods biscop t’Utrecht voerghenoemt, dese hantveste ghesien hebben, ende wel hebben gheexaminiert, alze voerscre 18 ven es, so heb wi onsen seghel ghehanghen ane dit uutscrift om bede van der goeder luden van der Goude. Ende dit ghesciede dat was des 19 donredaghes op sente Peter ende sente Pauwels dach in ’t jaer onsen Heeren dusent driehondert ende vijf ende dertich

Op dinsdag 19 juli 1272 geeft Floris V, graaf van Holland aan heer Nicolaas van Cats de stadsvrijheid ‘tot Goude’. Gouda ligt gunstig aan de Gouwe en de Hollandse IJssel en is daarom economisch en strategisch van belang. De Zeeuw Van Cats is één van de belangrijkste leenheren van graaf Floris V. Vóór 1272 zijn de Heren van der Goude de lokale machthebbers in Gouda. De laatste erfgenaam van dit geslacht is jonkvrouw Sophie, die onder voogdij staat van ridder Nicolaas van Cats. Nicolaas wordt daardoor heer van Gouda.

In 1272 krijgen de burgers van Gouda onder andere vrijheid van tolbetaling voor het gehele graafschap van Holland en Zeeland. Voor het gemak bepaalt Floris verder dat de burgers dezelfde rechten zullen bezitten als de poorters van Leiden. Bij onduidelijkheden kan het Goudse stadsbestuur een beroep doen op de schepenen van Leiden. Als tegenprestatie voor de rechten en vrijheden staat in het stadsrecht dat de graaf een beroep moet kunnen doen op militaire steun uit Gouda. Het bestuur moet vijf mannen in wapenrusting leveren voor militaire ondernemingen van de graaf van Holland.

Het stadsrecht dat in het streekarchief wordt bewaard, is niet de oorspronkelijke oorkonde van 19 juli 1272. Deze is al lang geleden verloren gegaan. Daarom heeft de bisschop van Utrecht in 1335 een nieuwe oorkonde uitgegeven, een zogenaamd vidimus. Hierin staat de inhoud van de oorspronkelijke oorkonde genoemd.

 

Via de transcriptietool kun je de tekst zelf lezen. Blijft het onduidelijk? Er is een pdf-document, naast de transcriptietool, waarin de transcriptie en de moderne hertaling te vinden zijn.

Datering: 1335 / 1335
Collectie: Archief van de stad Gouda, 1311-1815
Nummer: 0001. 345
Link: https://www.samh.nl/page/aggregation/scope/290618
Streekarchief Midden - Holland

Het SAMH bewaart de archieven van de volgende gemeenten:

Gouda, Krimpen aan den IJssel, Krimpenerwaard, Waddinxveen, Zuidplas en Omgevingsdienst Midden-Holland

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@samh.nl

Geschiedenislokaal Midden-Holland

Vidimus van het stadsrecht van Gouda (1335)

Tijdvak: Tijd van steden en staten, 1000 - 1500


Omschrijving

Op dinsdag 19 juli 1272 geeft Floris V, graaf van Holland aan heer Nicolaas van Cats de stadsvrijheid ‘tot Goude’. Gouda ligt gunstig aan de Gouwe en de Hollandse IJssel en is daarom economisch en strategisch van belang. De Zeeuw Van Cats is één van de belangrijkste leenheren van graaf Floris V. Vóór 1272 zijn de Heren van der Goude de lokale machthebbers in Gouda. De laatste erfgenaam van dit geslacht is jonkvrouw Sophie, die onder voogdij staat van ridder Nicolaas van Cats. Nicolaas wordt daardoor heer van Gouda.

In 1272 krijgen de burgers van Gouda onder andere vrijheid van tolbetaling voor het gehele graafschap van Holland en Zeeland. Voor het gemak bepaalt Floris verder dat de burgers dezelfde rechten zullen bezitten als de poorters van Leiden. Bij onduidelijkheden kan het Goudse stadsbestuur een beroep doen op de schepenen van Leiden. Als tegenprestatie voor de rechten en vrijheden staat in het stadsrecht dat de graaf een beroep moet kunnen doen op militaire steun uit Gouda. Het bestuur moet vijf mannen in wapenrusting leveren voor militaire ondernemingen van de graaf van Holland.

Het stadsrecht dat in het streekarchief wordt bewaard, is niet de oorspronkelijke oorkonde van 19 juli 1272. Deze is al lang geleden verloren gegaan. Daarom heeft de bisschop van Utrecht in 1335 een nieuwe oorkonde uitgegeven, een zogenaamd vidimus. Hierin staat de inhoud van de oorspronkelijke oorkonde genoemd.

 

Via de transcriptietool kun je de tekst zelf lezen. Blijft het onduidelijk? Er is een pdf-document, naast de transcriptietool, waarin de transcriptie en de moderne hertaling te vinden zijn.

Datering: 1335 / 1335
Collectie: Archief van de stad Gouda, 1311-1815
Nummer: 0001. 345
Link: https://www.samh.nl/page/aggregation/scope/290618

Streekarchief Midden - Holland

Het SAMH bewaart de archieven van de volgende gemeenten:

Gouda, Krimpen aan den IJssel, Krimpenerwaard, Waddinxveen, Zuidplas en Omgevingsdienst Midden-Holland

Trefwoorden

Gouda
Middeleeuwen
Goudse canon
Stadsrecht

PDF's

Transcriptie en moderne hertaling van Stadsrecht van Gouda.pdf: www.geschiedenislokaalmiddenholland.nl/media/432812/transcriptie-en-moderne-hertaling-van-stadsrecht-van-gouda.pdf